คู่มือออกแบบระบบสระว่ายน้ำ · WINWINPOOL

วิธีคำนวณจำนวนหัวจ่ายน้ำดีสระว่ายน้ำ: Skimmer กับ Overflow ต่างกันอย่างไร และต้องดูขนาดปั๊มด้วยหรือไม่?

หัวจ่ายน้ำดี (Return Inlet) คือจุดที่ส่งน้ำผ่านการกรองและบำบัดกลับเข้าสระ จำนวนที่เหมาะสมไม่ได้ขึ้นกับพื้นที่สระหรือแรงม้าปั๊มเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณา ปริมาตรน้ำ อัตราการหมุนเวียนจริง ความสามารถของหัวจ่าย และการกระจายน้ำให้ทั่วถึง เพื่อป้องกันจุดน้ำนิ่ง (Dead Zone)

สรุปสั้นใน 30 วินาที

คำนวณ Flow ที่ต้องการ = ปริมาตรน้ำ ÷ Turnover ก่อนเสมอ
ใช้ Flow ปั๊มจริงจาก Pump Curve ที่ TDH ใช้งาน ไม่ใช่ดูแค่ HP
จำนวนหัวจ่าย = ค่าที่มากกว่าระหว่าง เกณฑ์ Flow กับ เกณฑ์พื้นที่/การกระจาย
สระ Skimmer นิยมหัวผนัง สระ Overflow แบบ Upflow นิยมหัวพื้น แต่ไม่ใช่กฎตายตัว

1สระ Skimmer กับ Overflow เลือกหัวจ่ายต่างกันอย่างไร?

ประเภทสระ	รูปแบบที่นิยม	จุดที่ต้องคำนึง
Skimmer	หัวจ่ายผนัง (Wall Return Inlet)	จัดทิศน้ำให้หมุนเวียนทั่วสระ หลีกเลี่ยงน้ำดีไหลลัดเข้า Skimmer และตรวจมุมอับ/บันได
Overflow Upflow	หัวจ่ายพื้น (Floor Return Inlet)	กระจายน้ำจากด้านล่างขึ้นด้านบนอย่างสม่ำเสมอ แล้วพาน้ำผิวหน้าเข้าสู่รางล้น
Overflow Wall Flow	หัวจ่ายผนัง	ใช้ได้หากวางตำแหน่งให้ผสมน้ำทั่วถึง และดึงสิ่งสกปรกบนผิวไปยังราง Overflow
Overflow Mixed	หัวพื้นและหัวผนังร่วมกัน	ต้องออกแบบการแบ่ง Flow และวาล์วบาลานซ์ของแต่ละชุด

ข้อสำคัญ: สระ Overflow ไม่ได้แปลว่าต้องติดหัวจ่ายพื้นทุกกรณี และสระ Skimmer ไม่ได้แปลว่าห้ามใช้หัวจ่ายพื้น มาตรฐาน CDC MAHC ยอมรับการใช้หัวจ่ายพื้นและ/หรือผนัง เพื่อให้เกิดการผสมน้ำที่เพียงพอ ^[2]

2ข้อมูลที่ต้องใช้ก่อนเริ่มคำนวณ

ขนาดสระ
ความยาว (L), ความกว้าง (W), ความลึกด้านตื้นและด้านลึก

ประเภทสระและ Turnover
Skimmer / Overflow และระยะเวลาหมุนเวียนที่ต้องการ

ปั๊มและถังกรอง
HP, Flow จริงจาก Pump Curve ณ TDH และ Flow สูงสุดของถังกรอง

หัวจ่ายและรูปทรงสระ
Flow ที่หัวจ่ายแต่ละรุ่นรองรับ, บันได, ม้านั่ง, มุมเว้า, โซนตื้น-ลึกพิเศษ

หากสระเป็นสี่เหลี่ยมและพื้นลาดอย่างสม่ำเสมอ สามารถประมาณปริมาตรได้ดังนี้

พื้นที่สระ A = L × W

ความลึกเฉลี่ย Davg = (Dmin + Dmax) ÷ 2

ปริมาตรน้ำ V = A × Davg

สูตรนี้ไม่ควรใช้ตรง ๆ กับสระรูปอิสระ สระหลายระดับ หรือสระที่มีส่วนตัดไม่สม่ำเสมอ ซึ่งควรแยกคำนวณทีละโซน

3คำนวณ Flow ของระบบกรอง

Qrequired = V ÷ T

Q = ลบ.ม./ชม. (m³/h) · V = ปริมาตรน้ำ (m³) · T = ระยะเวลา Turnover (ชั่วโมง)

ตัวอย่าง: สระยาว 10 ม. กว้าง 5 ม. ลึก 1.40 ม. ตลอดทั้งสระ ปริมาตร 70 ลบ.ม. ตั้ง Turnover 6 ชั่วโมง
Qrequired = 70 ÷ 6 = 11.67 ลบ.ม./ชม.

Turnover 6 ชั่วโมงเป็นสมมติฐานของตัวอย่างเท่านั้น ไม่ใช่ข้อกำหนดที่ใช้แทนมาตรฐานของสระสาธารณะ โรงแรม หรือสระเพื่อกิจกรรมพิเศษ

4ทำไมต้องดู Flow ปั๊ม ไม่ใช่ดูแค่ HP?

ปั๊มขนาด 1 HP สองรุ่นอาจจ่ายน้ำต่างกันมาก เพราะใบพัด เรือนปั๊ม ความยาวท่อ ข้อต่อ ถังกรอง และความต้านทานของระบบต่างกัน ตัวเลข HP เพียงอย่างเดียวจึงยืนยัน Flow จริงไม่ได้ ^[5]

ในเครื่องคำนวณ ผู้ใช้เลือก HP ได้เพื่อทดลองเบื้องต้น แต่การออกแบบจริงต้องระบุ Flow ที่จุดทำงานจาก Pump Curve หรือผลวัดที่เชื่อถือได้ เมื่อระบุ Flow ปั๊มจริงแล้ว เครื่องมือจะเตือนหาก Qpump น้อยกว่า Qrequired และใช้ค่าต่อไปนี้ในการเลือกจำนวนหัวจ่าย เพื่อไม่ให้หัวจ่ายน้อยเกินไปสำหรับ Flow ที่ใช้งานจริง

Qdesign,inlet = max(Qrequired, Qpump)

ก่อนสรุปแบบ: ตรวจว่าถังกรอง ท่อดูด ท่อส่ง และอุปกรณ์ในเส้นทางน้ำรองรับ Flow ที่เลือกได้จริง

5คำนวณจำนวนหัวจ่ายผนัง (Wall Return)

เลือกหัวจ่ายที่มีข้อมูล Flow จากผู้ผลิต แล้วคำนวณ

Nwall,flow = ปัดขึ้น (Qdesign,wall ÷ Qmax,wall-inlet)

AstralPool STYLE ช่อง 20 มม.

4.5 ลบ.ม./ชม.

AstralPool STYLE ช่อง 25 มม.

7.0 ลบ.ม./ชม.

อัตราการไหลแนะนำสูงสุดภายใต้เงื่อนไขตามเอกสารผู้ผลิต ^[4]

ตัวอย่าง: ปั๊มทำงานจริงที่ 13 ลบ.ม./ชม. ใช้หัว 20 มม.
ปัดขึ้น (13 ÷ 4.5) = 3 หัว (จำนวนขั้นต่ำจาก Flow) จากนั้นยังต้องตรวจระยะและตำแหน่งให้น้ำกระจายทั่วสระ

เพื่อเปรียบเทียบ ISPSC 2024 กำหนดหัวจ่ายกลับเข้าสระอย่างน้อย 1 จุดต่อพื้นที่ผิวน้ำ 27.9 ตร.ม. หรือเศษของพื้นที่ ส่วน MAHC 2024 สำหรับสระสาธารณะกำหนดระยะหัวผนังไม่เกิน 6.1 ม. ตำแหน่งใกล้มุม และระยะจาก Skimmer ^{[1] [2]} ตัวเลขเหล่านี้เป็นมาตรฐานอ้างอิงของสหรัฐฯ ไม่ใช่ข้อบังคับอัตโนมัติของทุกโครงการในไทย

6คำนวณจำนวนหัวจ่ายพื้น (Floor Return)

สำหรับ Overflow แบบจ่ายน้ำจากพื้นขึ้นบน เริ่มวางผังด้วยเกณฑ์พื้นที่บริการต่อหัว แล้วเทียบกับความสามารถด้าน Flow

Nfloor,area = ปัดขึ้น (A ÷ Aallow,per-head)

Nfloor,flow = ปัดขึ้น (Qdesign,floor ÷ Qdesign,per-floor-head)

เลือกค่าที่มากกว่า แล้วจัดหัวในตารางที่กระจายสม่ำเสมอ

ความลึกต่ำสุด 1.35 ม.

8 ตร.ม./หัว

มีส่วนลึกต่ำกว่า 1.35 ม.

6 ตร.ม./หัว

ค่าเริ่มต้นของเครื่องคำนวณเป็น สมมติฐานเบื้องต้นที่ผู้ใช้ปรับได้ ไม่ใช่การรับรองว่าเป็นไปตาม DIN 19643-1:2023 หรือมาตรฐานไทย

ตัวอย่าง: พื้นที่ 50 ตร.ม. ใช้ 8 ตร.ม./หัว ปัดขึ้น (50 ÷ 8) = 7 หัว
โปรแกรมอาจจัดเป็น 2 แถว × 4 หัว = 8 หัว เพื่อให้ตำแหน่งสมดุลขึ้น

ผังหัวจ่ายพื้นสระ Overflow แบบ Upflow ขนาด 10 x 5 เมตร จำนวน 8 หัว จัด 2 แถว x 4 หัว ระยะห่าง 2.50 เมตร

ผังตัวอย่าง: หัวจ่ายพื้น 2 แถว × 4 หัว ในสระ 10 × 5 ม. (ภาพประกอบเชิงแนวคิด ไม่ใช่แบบก่อสร้าง)

ทั้งนี้ต้องตรวจระยะหัวกับขอบสระ ทิศทางการจ่าย การบาลานซ์ท่อ และช่วง Flow ใช้งานของหัวจ่ายรุ่นจริง ค่าสูงสุดในแค็ตตาล็อกเพียงอย่างเดียวไม่รับประกันว่าหัวนั้นกระจายน้ำได้ดีที่ Flow ต่ำ

7ตัวอย่างคำนวณเปรียบเทียบสระเดียวกัน

สมมติฐาน: สระ 10 × 5 × 1.4 ม. = 70 ลบ.ม. · Turnover 6 ชม. · Qrequired = 11.67 ลบ.ม./ชม. · Flow ปั๊มจริงที่จุดทำงาน 13 ลบ.ม./ชม. · หัวผนัง 20 มม. (4.5 ลบ.ม./ชม.) · สมมติฐานหัวพื้น 3 ลบ.ม./ชม./หัว

ทางเลือก	หัวผนัง	หัวพื้น	รวม	หมายเหตุ
Skimmer	3	0	3	ตรวจมุมสระ/ทิศไป Skimmer
Overflow Upflow	0	8	8	พื้น 2 × 4 หัว; ผ่านทั้งเกณฑ์พื้นที่และ Flow
Overflow Wall Flow	6	0	6	ตัวอย่างกระจายบนสองผนังยาว
Overflow Mixed (พื้น 70%)	2	6	8	ต้องแบ่ง Flow และปรับสมดุลจริง

ตัวเลขเป็นตัวอย่างจากกฎตั้งต้นของเครื่องคำนวณ ไม่ใช่คำสั่งติดตั้งมาตรฐานเดียวที่ใช้ได้กับสระทุกแห่ง

8Checklist ก่อนออกแบบจริง

ตรวจปริมาตรและประเภทสระให้ถูกต้อง โดยเฉพาะสระหลายระดับ

เลือก Turnover ให้สอดคล้องกับประเภทการใช้สระและข้อกำหนดโครงการ

ตรวจ Pump Curve ที่ TDH ใช้งานจริง ไม่ใช้ HP เป็นตัวแทน Flow

ตรวจ Flow สูงสุดและช่วงทำงานของถังกรอง ท่อ หัวจ่าย และอุปกรณ์เสริม

จัดระยะหัวจ่ายให้ครอบคลุมมุม บันได ม้านั่ง และโซนเว้า

ตรวจความสมดุลทางไฮดรอลิก และทดสอบการกระจายน้ำหลังติดตั้ง

แยกหัวจ่ายน้ำดีออกจาก Main Drain/ช่องดูดน้ำ และปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยระบบดูด

9ใช้เครื่องคำนวณช่วยเลือกเบื้องต้น

กรอกความยาว ความกว้าง ความลึกด้านตื้นและด้านลึก เลือก Skimmer หรือ Overflow (พื้น/ผนัง/ผสม) เลือกขนาดปั๊ม HP และใส่ Flow ปั๊มจริงจาก Pump Curve พร้อมปรับค่า Flow ต่อหัวและพื้นที่บริการต่อหัวได้ เครื่องมือจะแสดงพื้นที่ ปริมาตร Flow ที่ต้องใช้ จำนวนหัวผนัง/พื้น ผังจัดหัวพื้นตัวอย่าง และคำเตือนเมื่อปั๊มไม่เพียงพอ

โปรแกรมคำนวณจำนวนหัวจ่ายน้ำดีสระว่ายน้ำ

กรอกขนาดสระและอัตราการไหลจริงของปั๊ม เพื่อประเมินจำนวนหัวจ่ายผนังหรือหัวจ่ายพื้น สำหรับสระ Skimmer และ Overflow ใช้ฟรี

เปิดโปรแกรมคำนวณหัวจ่ายน้ำดี

หมายเหตุ: ระบบนี้เป็นเครื่องมือคัดเลือกขั้นต้นสำหรับสระสี่เหลี่ยมที่พื้นลาดอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่ซอฟต์แวร์รับรองการออกแบบไฮดรอลิก หรือเครื่องมือยืนยันการผ่านมาตรฐานโดยอัตโนมัติ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ปั๊ม 1 HP ใช้หัวจ่ายกี่หัว?

ตอบจาก HP อย่างเดียวไม่ได้ ต้องดู Flow จริงของปั๊มที่ TDH ของระบบจาก Pump Curve แล้วหารด้วย Flow ที่หัวจ่ายรุ่นนั้นรองรับ จากนั้นตรวจการกระจายน้ำให้ทั่วสระอีกครั้ง

สระ Overflow ต้องใช้หัวจ่ายพื้นเสมอหรือไม่?

ไม่จำเป็น หัวพื้น (Upflow) ช่วยกระจายน้ำสม่ำเสมอ แต่หัวผนังหรือแบบผสมก็ใช้ได้ หากวางตำแหน่งให้น้ำผสมทั่วถึงและพาสิ่งสกปรกบนผิวน้ำไปยังรางล้น

หัวจ่ายน้อยเกินไปจะเกิดอะไรขึ้น?

น้ำจะหมุนเวียนไม่ทั่วถึง เกิดจุดน้ำนิ่ง (Dead Zone) ที่คลอรีนกระจายไม่ถึง ตะไคร่และตะกอนสะสมง่าย และความเร็วน้ำที่หัวอาจสูงเกินค่าแนะนำของผู้ผลิต

สระรูปอิสระคำนวณอย่างไร?

แบ่งสระเป็นโซนย่อยที่คำนวณพื้นที่และความลึกได้ แล้วรวมปริมาตร ส่วนตำแหน่งหัวจ่ายควรให้วิศวกรหรือผู้ออกแบบระบบสระตรวจสอบ เพราะเครื่องคำนวณออกแบบมาสำหรับสระสี่เหลี่ยม

มาตรฐาน ISPSC / MAHC บังคับใช้ในไทยหรือไม่?

เป็นมาตรฐานอ้างอิงของสหรัฐฯ ไม่ได้บังคับอัตโนมัติในไทย แต่ใช้เป็นแนวทางที่ดีได้ โครงการสาธารณะหรือโรงแรมควรตรวจข้อกำหนดของโครงการและหน่วยงานท้องถิ่นเพิ่มเติม

ต้องการให้ทีมงานช่วยคำนวณหรือเลือกหัวจ่าย?

ส่งขนาดสระ ประเภทสระ และรุ่นปั๊มมาให้เรา ทีม WINWINPOOL ยินดีช่วยแนะนำหัวจ่าย ปั๊ม และถังกรองที่เหมาะสม

โทร 02 989 1111 LINE @winwinpool

เอกสารอ้างอิง

International Code Council, 2024 International Swimming Pool and Spa Code (ISPSC), Section 315.4 codes.iccsafe.org
CDC, 2024 Model Aquatic Health Code, 5th Edition, Section 4.7.1.3 cdc.gov (PDF)
EN 16713-2:2016, Domestic swimming pools Water systems sist.si
AstralPool, STYLE Return Inlet Nozzle (20 mm / 25 mm) astralpool.com
Pentair, Why Hydraulic Horsepower Matters pentair.com (PDF)
DIN Media, DIN 19643-1:2023-06 (edition information) dinmedia.de